Context

Zorgsysteem | Technologie en bouwkundige ingrepen

De toenemende vergrijzing, het tekort aan zorgprofessionelen en de hoge zorgfactuur maken dat het organiseren van de gezondheidszorg naar de toekomst toe een onhaalbare kaart aan het worden is. Een van de topprioriteiten om hieraan het hoofd te bieden, is ervoor te zorgen dat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Dit project heeft als einddoel ouderen met groeiende zorgbehoeften zo kwaliteitsvol, zo zelfstandig én zo lang mogelijk in hun eigen vertrouwde thuisomgeving of buurt te kunnen laten wonen.

Zorgsysteem

Formele zorg (professionele ondersteuning) gecombineerd met informele zorg (zelfzorg, mantelzorg, vrijwilligerswerk) kan er voor zorgen dat zorgbehoevende of alleenstaande ouderen zo lang mogelijk binnen hun eigen woonomgeving kunnen blijven functioneren.

OTW Ecosysteem

Binnen het “omkaderd thuiswonen” is er naast de rol van familie en vrienden, artsen en paramedici, OCMW, mutualiteit, diensten aan huis en ambulante opvang (dagcentrum, revalidatie, kortverblijf…) een belangrijke rol weggelegd voor de kinderen van de zelfstandig thuiswonende ouderen met een beperking (hier aangeduid met de term “α-dochter”). Zij vinden het vaak vanzelfsprekend om voor hun naaste te zorgen, maar lopen ook tegen problemen aan. Mantelzorgtaken worden vaak gecombineerd met een job, waardoor er weinig tijd over blijft voor andere dingen. Extra problemen kunnen plots opduiken – zoals na een val of ziekte – en vereisen meteen grote organisatorische inspanningen om alle zorg opnieuw op elkaar af te stemmen. Dit kan er toe leiden dat, ook als er veel professionele omkadering voorhanden is, de mantelzorg een te zware last wordt. Het verliezen van de eigen autonomie, het niet meer kunnen in stand houden van het sociale netwerk en de thuis-omkadering is de belangrijkste aanleiding om noodgedwongen de definitieve overstap naar een woonzorgcentrum te moeten maken.

Integratie van technologie en bouwkundige ingrepen

Technologie, ICT en bouwkundige aanpassingen kunnen de zelfstandigheid en de zelfredzaamheid van ouderen verhogen en tegelijk het werk van zowel de mantelzorgers als de zorgprofessionelen vergemakkelijken. Vandaag is er een groeiend aanbod aan producten die hieraan een bijdrage kunnen leveren.

In de praktijk verloopt dit echter zeer moeizaam: het aanbod aan technologische oplossingen is zeer versnipperd en de implementatie ervan, zeker in de thuisomgeving, is om verschillende redenen niet evident. Eindgebruikers staan meestal weigerachtig tegenover hulpmiddelen, die vrij snel als betuttelend of stigmatiserend worden ervaren. Om te kunnen bijdragen aan concrete noden van ouderen, moeten technische hulpmiddelen ingebed worden in totaaloplossingen waarbij de zorgprocessen en de sociale omkadering van ouderen gezamenlijk aangepakt worden.

Het is dus uitermate belangrijk om uit te vissen welke factoren er precies voor zorgen dat mensen effectief langer thuis kunnen blijven, vooraleer er gekozen wordt welk soort oplossingen een meerwaarde kunnen bieden. Tegelijk is het van kapitaal belang om de diverse actoren (gebruiker, mantelzorger, professionele hulp, vrijwilliger, …) intensief te betrekken bij het aanbrengen en uitproberen van mogelijke oplossingen, zodat zij een positieve en sturende rol krijgen in het innovatieproces.

Ga verder naar Aanpak.